Η ενδυμασία αυτή αντιπροσωπεύει τον τυπικό γιορτινό και γαμπριάτικο τύπο φορεσιάς των Ελληνίδων της Αλάγιας, διατηρώντας στοιχεία τόσο ελληνικής όσο και μικρασιατικής αισθητικής. Αποτελείται από πολλαπλά ενδύματα και κοσμήματα, κάθε ένα με δική του λειτουργία και συμβολισμό.
1. Το κεφαλομάντηλο – Φέσι με μαντήλι εκκλησιασμού
Η βάση είναι το φέσι, υποχρεωτικό από τις οθωμανικές αρχές για λόγους ομοιομορφίας των πληθυσμών. Πάνω από αυτό εφαρμόζεται λευκό μαντήλι, κεντημένο με φυτικά μοτίβα και διακοσμημένο στις άκρες με κρόσια. Το μαντήλι αυτό δήλωνε σεμνότητα και κοινωνική θέση. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετούσαν από πάνω και ελαφρύ πέπλο, ιδίως σε γάμους και εκκλησιασμό.
2. Η εσωτερική φορεσιά – Φόρεμα / Καμιζόλα
Κατασκευασμένη από υφαντό βαμβακερό ή μεταξωτό ύφασμα σε απαλά χρώματα (λευκό, κρεμ, ροζ). Το ύφασμα φέρει διακριτικό υφαντό μοτίβο με μικροσκοπικές κουκκίδες και γραμμικά σχέδια. Το φόρεμα είναι μακρύ, με πλούσιες πιέτες, ώστε να δίνει άνεση στην κίνηση και να διατηρεί τον όγκο της φορεσιάς. Τα κουμπιά στο στήθος είναι συνήθως μεταλλικά ή γυάλινα.
3. Το κοντό επενδύτη (ζιπούνι / τζάκος)
Το επάνω ένδυμα είναι ένα κοντό τζάκι από πολυτελές ύφασμα, συχνά βελούδο ή σατέν, με ριγέ μοτίβο σε αποχρώσεις μπορντό, φούξια και καφέ. Οι άκρες είναι διακοσμημένες με χρυσή γαϊτάνι-κορδέλα. Ο ρόλος του ήταν τόσο διακοσμητικός όσο και συμβολικός, δήλωνε “γιορτινή” ή “τιμητική” ένδυση.
4. Η ζώνη – Μεταλλικός ζωνάρας με πόρπες
Στη μέση φοριέται μεταξωτή ή υφαντή ζώνη, συχνά κεντημένη με φυτικά μοτίβα χρυσής κλωστής. Το κεντρικό στοιχείο είναι οι διπλές χρυσές πόρπες (συχνά από μπρούντζο ή επιχρυσωμένο μέταλλο), με ανάγλυφη διακόσμηση. Οι πόρπες αυτές είναι χαρακτηριστικό μικρασιατικό στοιχείο, ένδειξη γυναικείας τιμής και ωριμότητας.
5. Το μαντίλι στη μέση – “Επιδέσμιο”
Κρεμιέται στη μία πλευρά της ζώνης με υφασμάτινη φούντα και χρυσοκλωστή. Χρησιμοποιείται είτε για να προστατεύει το ύφασμα της φορεσιάς είτε ως διακοσμητικό στοιχείο. Φέρει εμπριμέ σχέδια μικρασιατικής τεχνοτροπίας (ανθέμια, αραβουργήματα).
6. Τα κοσμήματα – Χρυσές λύρες και αλυσίδες
Η γυναικεία ενδυμασία της Αλάγιας συνοδευόταν από κορδόνι με λύρες ή χρυσά δισκία, σύμβολα προίκας και οικογενειακής ευμάρειας. Στη φωτογραφία βλέπουμε σειρά από στρογγυλούς χρυσούς δίσκους που σχηματίζουν κολιέ.