Skip to content Skip to footer

Χειροκίνητη καλτσομηχανή

Πρόκειται για κυκλική μηχανή πλέξης, ιδιοκτησίας του Παναγιώτη Σακαλόγλου, με μία σειρά από βελόνες latch, τοποθετημένες σε μεταλλικό κύλινδρο. Ο μηχανισμός λειτουργεί με χειροκίνητη μανιβέλα, η οποία περιστρέφει τον κύλινδρο και ενεργοποιεί τα έκκεντρα που ανεβοκατεβάζουν τις βελόνες. Η τροφοδοσία του νήματος γίνεται από επάνω, μέσω μικρού ρυθμιστικού συστήματος έντασης (tensioner), και οδηγείται στην κορώνα των βελονών. Καθώς ο κύλινδρος περιστρέφεται, οι βελόνες σχηματίζουν διαδοχικούς πόντους, δημιουργώντας σωληνωτό πλεκτό.

Κατηγορία: Product ID: 21036

Περιγραφή

Η μηχανή φέρει εμφανή σημάδια χρήσης: σκουριά, ίνες υφάσματος, υπολείμματα βαφής και λίπανσης, ενδεικτικά μακροχρόνιας λειτουργίας. Η βαρύτητα του σώματος είναι χαρακτηριστική του χυτοσίδηρου, που εξασφάλιζε σταθερότητα κατά τη συνεχή κίνηση της μανιβέλας.

Τεχνική λειτουργία
Η λειτουργία βασίζεται σε τρία βασικά συστήματα:
Κύλινδρος με βελόνες latch: κάθε βελόνα ανεβοκατεβαίνει ακολουθώντας τις ράμπες των cams. Οι latch-βελόνες, με τη χαρακτηριστική γλωσσίδα, επιτρέπουν συνεχόμενους πόντους χωρίς χειροκίνητη παρέμβαση.
Συσκευή τροφοδοσίας νήματος: Το νήμα οδηγείται μέσω tensioner, περνά από μικρούς οδηγούς και εισέρχεται στην τροχιά των βελονών. Η σταθερή τάση είναι κρίσιμη για ομοιόμορφη πλέξη.
Μανιβέλα – χειροκίνηση: Ο χειριστής γυρίζει συνεχώς τον μοχλό, ρυθμίζοντας την ταχύτητα. Η ποιότητα του υφάσματος εξαρτάται από τον σταθερό ρυθμό περιστροφής, έχει όμως φροντίσει να κρεμάσει σιδερένιο μυτερό βαρίδι για να εξασφαλίσει την καλή πλέξη και να αποφευχθεί ο κίνδυνος να παγιδευτεί το πλεκτό στον κύλινδρο με τις βελόνες.
Το αποτέλεσμα είναι ένας συνεχώς σχηματιζόμενος σωλήνας πλεκτού, που βγαίνει από το εσωτερικό της μηχανής και χρησιμοποιείται κυρίως για κάλτσες, καλσόν και λεπτές σωληνωτές υφάνσεις.

Μετά το 1922, πολλοί πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία απασχολήθηκαν για τον βιοπορισμό με αυτές τις μικρές χειροκίνητες καλτσομηχανές. Με αυτές έστησαν τα πρώτα εργαστήρια πλεκτικής στις παροικίες που αργότερα θα σχηματίσουν τη Νέα Ιωνία. Τα εργαστήρια λειτουργούσαν συχνά μέσα σε σπίτια, ενώ η παραγωγή γινόταν από γυναίκες και άνδρες της οικογένειας.

Η χειροκίνητη καλτσομηχανή αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο της πλεκτικής βιομηχανίας της περιοχής. Πάνω σε τέτοιες μηχανές εκπαιδεύτηκαν οι πρώτες πλέκτριες, και από την τεχνογνωσία τους γεννήθηκαν αργότερα μεγάλα εργοστάσια, κάνοντας τη Νέα Ιωνία το μεγαλύτερο κέντρο πλεκτοβιομηχανίας στην Ελλάδα. Εκτίθεται στο Μουσείο Υφαντουργίας του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. Δήμου Νέας Ιωνίας.

Παραχωρημένη ευγενικά για την φωτογράφηση από ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. Δήμου Νέας Ιωνίας.

Δεδομένα αντικειμένου

Κωδικός

3195

Χρονολογία

1900-1030

Υλικά

Χυτοσίδηρος, ατσάλι

Διαστάσεις

Υ90cm – Π80cm – Β60cm

Προέλευση

Νέα Ιωνία Αττικής

ΒΑΘΙΑ ΘΕΑΣΗ

Μουσείο Αλαγιωτών
Χώρος Πολιτισμού ALAYA
Καρολίδου 5
14231 Νέα Ιωνία
Ερευνητική πρόσβαση
Ερευνητές του Μικρασιατικού πολιτισμού που επιθυμούν να μελετήσουν εκθέματα της μόνιμης συλλογής, μπορούν να επικοινωνούν στο 6974 902336.

alaya.association

Σύνδεσμος Αλαγιωτών Νέας Ιωνίας Αττικής και Περιχώρων © 2026. CC BY-NC-ND 4.0
Με την υποστήριξη και υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού