Βιβλιάριο πρόσφυγα

Οικογενειακό βιβλιάριο της Μαρίας Τουγιουσέρτ και των παιδιών της, Κυριάκου (14 ετών) και Γεσθημανής (10 ετών), εκδοθέν για την καταγραφή και αναγνώριση των προσφύγων από την περιοχή της Αλαγίας, σύμφωνα με τις διαδικασίες αποκατάστασης μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Το έγγραφο αποτελεί πολύτιμη ιστορική μαρτυρία όχι μόνο για τη συγκεκριμένη οικογένεια, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο το ελληνικό κράτος καταχώριζε, προστάτευε και ταυτόχρονα περιόριζε τις μετακινήσεις των προσφύγων.
Σπουδαία Ειδοποίησις
Στο αριστερό φύλλο δεσπόζει η χαρακτηριστική προειδοποίηση:
«Ουδείς πρόσφυξ πρέπει να φεύγη από τόπου εις τόπον άνευ αδείας των αρχών.»
Η φράση αυτή αντικατοπτρίζει τα αυστηρά διοικητικά μέτρα της εποχής και τη στενή επιτήρηση των προσφυγικών πληθυσμών, που βρίσκονταν σε κατάσταση συνεχούς ελέγχου μέχρι την πλήρη αποκατάστασή τους.
Το πραγματικό επώνυμο της οικογένειας
Στο κάτω μέρος του δεξιού φύλλου, ιδιαίτερη σημασία έχει η τυπωμένη υποσημείωση:
«…ως και ο αρχηγός της οικογενείας με το πραγματικό επώνυμον της οικογενείας.»
Η απαίτηση αυτή φανερώνει τη μέριμνα του κράτους να αποφεύγονται παραλλαγές ή απλοποιήσεις επωνύμων, συχνές στους πρόσφυγες λόγω γλωσσικών διαφορών, τοπικών ιδιωμάτων ή αναγκαστικών προσαρμογών. Το βιβλιάριο καταγράφει έτσι με επίσημο τρόπο το αυθεντικό οικογενειακό όνομα, πριν από πιθανές μετέπειτα εξελληνίσεις ή αλλαγές.